Zapraszamy do studiowania na IRUJ

Instytut Religioznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego jest miejscem wyjątkowym. Jesteśmy jedynym ośrodkiem w Polsce, w którym można podjąć krytyczne, interdyscyplinarne studia nad religią – religioznawstwo połączone z porównawczymi studiami nad kulturą.

Religioznawstwo jest dyscypliną naukową, która narodziła się w wyniku uniezależnienia badań nad religią od konfesyjnej teologii. Nie jest katechezą ani teologią. Dla religioznawcy religia nie jest wyznaniem wiary, lecz wyzwaniem intelektualnym – fenomenem, który należy zrozumieć i wyjaśnić. Podstawowe pytania, wokół których został zbudowany nasz program studiów, skupiają się na fundamentalnych zagadnieniach nauk humanistycznych, społecznych i przyrodniczych: czym jest religia? dlaczego znajdujemy ją we wszystkich kulturach ludzkich? co sprawia, że ludzie wierzą w istnienie istot nadprzyrodzonych? jaką rolę odgrywają wspólnie odprawiane rytuały? jaki wpływ wywierają religie na inne dziedziny życia ludzkiego: społeczeństwo, politykę, kulturę, gospodarkę? jaką rolę odgrywa religia w ewolucji człowieka?

Religia jest jednym z najważniejszych i najbardziej złożonych elementów ludzkiego doświadczenia, badając ją wnikamy w świat ludzkich kultur. W czasie studiów poznajemy różne religie w ich kontekstach kulturowych. Porównujemy mity, rytuały, instytucje m.in. chrześcijaństwa, islamu, buddyzmu, hinduizmu i religii tradycyjnych. Analizujemy teksty i obrazy dążąc do głębokiego zrozumienia ich treści. Mamy możliwość poznawania języków wielkich tradycji religijnych w przeszłości i współczesności. Doskonalimy umiejętność jasnego, logicznego myślenia i prowadzenia racjonalnej dyskusji. Piszemy prace, w których przedstawiamy wyniki własnych poszukiwań. Zastanawiamy się również nad możliwością wyjaśnienia doświadczenia religijnego przy użyciu metod psychologicznych, neurobiologii lub badań kognitywnych. Jednym słowem, kształcimy umiejętność krytycznego myślenia i jasnego argumentowania.

Umiejętności wykształcone podczas studiów religioznawczych są cenione przez pracodawców w Polsce i na świecie. Nasi absolwenci pracują w instytucjach kultury, w reklamie, w bankach, w szkołach, w prasie, telewizji i portalach internetowych. Jesteśmy najstarszym i najbardziej prestiżowym Uniwersytetem w Polsce. Tylko u nas można studiować religioznawstwo i porównawcze studia nad kulturą na wszystkich stopniach studiów od licencjatu po doktorat, pod opieką najbardziej kompetentnych i życzliwych nauczycieli akademickich.

dr Wiesław Bator

Kontakt

e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Zakład Historii Religii, Collegium Broscianum (Grodzka 52), pokój nr 6
tel.: (12) 6631721

Zainteresowania

  • Religia starożytnego Egiptu,
  • Religie prehistoryczne,
  • Religie starożytnego i współczesnego Bliskiego Wschodu,
  • Religie euroazjatyckich ludów stepowych,
  • Mity i wierzenia dawnych Węgrów,
  • Dzieje i współczesność ezoteryki,
  • Idee religijne w literaturze pięknej,
  • Politologia religii,
  • Metodologia religioznawstwa.

Publikacje

Książki

  • Myśl starożytnego Egiptu, Kraków 1993.
  • Drzewo sięgające nieba. Szamanizm i dyfuzjonizm w węgierskiej baśni magicznej, Kraków 1995.
  • Uśmiech Hathory. Antologia egipskiej literatury obyczajowej, Kraków 1994.
  • Religia starożytnego Egiptu, Kraków 2004.

Teksty w monografiach zbiorowych

  • Król, czy faraon? [w]: Problemy Studenckiego Ruchu Naukowego, Łódź 1981. s. 17-33.
  • Demonizacja nacjonalizmu ukraińskiego w publicystyce Wiktora Poliszczuka [w:] Christianstvo i kultura, Kijiv - Ternopil 1998, s. 11-15.
  • Miłość, seks i religia w starożytnym Egipcie [w:] Dionis, Bakh, Bachus w kulturie narodow mira, W. R. Kazarin (red.), Symferopol 2002, s. 110-113
  • Międzykulturowe i międzyrelijne stosunki grecko-egipskie w starożytności [w:] Wostok-Zapad. Mieżkonfecjonnyj diałog. Naucznyj Sbornik, J. Babinow, H. Hoffmann (red.), Sewastopol 2003, s. 121-128.
  • Sacrum w życiu codziennym starożytnych Egipcjan, „Sacrum et profanum II", Sewastopol-Kraków 2007.
  • Religia jako czynnik wspierający węgierską świadomość narodową [w:] Christianstvo i nacionalna ideja. Naukovyj zbiornik, Kiiv-Krakiv-Ternopil 1999, s. 132-136.
  • Napoje alkoholowe w mitach, obrzędach i w życiu codziennym starożytnych Egipcjan [w:] Problemy religij stran czernomorsko-srediziemnomorskogo regiona. N. Aleksiejenko, H. Hoffmann (red.), Sewastopol-Kraków 2001, s. 99-107.
  • Egipt [w:] Religie Wschodu i Zachodu. Wybór tekstów źródłowych, K. Banek (red.). Warszawa 1991, s.112-135.
  • Przedmowa [w:] Aldona Litwiniszyn, Magia magii, Kraków 1998, s.7-13.
  • Religia starożytnego Egiptu [w:] Słownik wiedzy o religiach, K. Banek (red.). Bielsko-Biała 2008, s. 391-406.
  • Etnorelijna sytuacja sytuacja Wegrów na Rusi Karpackiej [w:] Polsko-ukrainskie badania religii, K. Banek (red.), s. 69-75.
  • Ogrody starożytnego Egiptu [w:] Ogrody zwierciadła kultury. Zachód, L. Sosnowski, A. Wójcik (red.), Kraków 2009, s. 17-30.
  • Nacjonalizm węgierski. Zarys problemu [w:] Różne oblicza nacjonalizmów, B. Grott (red.), Kraków 2010 , s. 385-444.

Artykuły

  • Tytus Liwiusz Boratini - barokowy fantasta, czy prekursor polskiej egiptologii, „Filomata" 299 (1976), s. 429 - 331.
  • Jan Potocki i jego próba rozwiązania zagadki chronologii starożytnego Egiptu, „Filomata" 306 (1977), s.283-290.
  • Morstineum w Warszawie - pomnik egiptologicznej dzialalności Tytutsa Liwiusza Boratiniego, „Filomata" 309 (1977), s.417-420.
  • Zapomniane źródło "Faraona", „Filomata" 312 (1977), s.108-114.
  • Setme Chaemwese - archeolog starożytnego Egiptu, „Filomata" 325 (1979), s.250-256.
  • Poprzedniczki Kleopatry, „Filomata" 316 (1978), s.251-273.
  • Manethon z Sebennytos - ojciec historiografii egipskiej, „Filomata" 335 (1980), s.219-232.
  • Egipska wizja świata, „Nomos" 2 (1992), s.39-49.
  • Z liryki egipskiej, „Nomos" 2 (1992), s.50, 70, 80-82.
  • E. Hornung, Jeden, czy wielu? Łabędzi śpiew egiptologicznego historycyzmu, „Nomos" 3 (1993), s. 242-247.
  • Wybrane problemy eschatologii starożytnego Egiptu, „Studia Religiologica" 28 (1995), s. 29 - 48.
  • Spór o interpretację religii starożytnych Egipcjan, „Przegląd 'Religioznawczy" 1/175 (1995), s. 35 - 49.
  • Kosmologia i kosmogonia starożytnych Egipcjan, „Kwartalnik Filozoficzny" t. XXIII, 3-4 (1995).
  • Moc Imienia Bożego w starożytnym Egipcie, „Przegląd Religioznawczy" 3/181 (1996), s. 40-45.
  • Manowce pseudonauki, czyli "Faraonowie i królowie" Davida Rohla", „Nomos" 20/21 (1998), s. 192-203.
  • Miejsce soteriologii w religii starożytnych Egipcjan, „Studia Religiologica", 31 (1998), s. 9-16.
  • Ojczyzna i Zbawiciel z Mlecznej Drogi jako wartości węgierskiej świadomości narodowej, „Studia Religiologica" 31 (1998), s. 69-77.
  • Przekorna wizja dziejów chrześcijaństwa jako schorzenia ludzkości, „Przegląd Religioznawczy" 3/4 (1999), s. 49-57.
  • Biografia człowieka - legendy, czyli kilka uwag na marginesie "Józefa Piłsudskiego Włodzimierza Sulei", „Przegląd humanistyczny" 5/6 (1998), s. 157-164.
  • Początki chrześcijaństwa w Kotlinie Karpackiej i bizantyjsko-rzymska rywalizacja o dusze Węgrów we wczesnym średniowieczu, „Studia Religiologica" 32 (1999), s. 103-122.
  • Specyfika religioznawstwa Wschodu Starożytnego, „Nomos" 26/27 (1999), s.7-12.
  • Religioznawstwo egiptologiczne w Polsce, „Nomos" 26/27 (1999), s. 37-55.
  • Nie stworzony, wszechzawierający, wszechwiedzący i wszechwładny Absolut w tekstach starożytnych Egipcjan, „Studia Religiologica" 33 (2000), s. 41-54.
  • Ambiwalencja infernalna, czy iluzja archetypowa? Kilka uwag na marginesie „Oka Zaświa" Piotra Grzonki, „Nomos" 26/29 (1999), s. 161-164.
  • Protowęgrzy w Meotydzie i na Krymie, „Nomos" 28/29 (2000), s. 79-83.
  • Religioznawstwo wobec wyzwań współczesności. (Polski dzień na miedzynarodowej Konferencji Naukowej IAHR, Kraków 2-5 .05. 2000 r.), „Nomos" 32/33 (2001), s. 160-163.
  • [wspólnie z H. Hoffmanem] Religioznawstwo wobec wyzwań współczesności.(Wstęp), „Nomos" 34-36 (2001), s. 3-10.
  • Obraz świata w mitologii i doktrynach religijnych i jego rola w funkcjonowaniu społeczeństw tradycyjnych, „Nomos", 34-36 (2001), s. 24-30.
  • Niektóre aspekty interpretacji treści religijnych obrządku pogrzebowego w wybranych kulturach archeologicznych na ziemiach polskich, „Studia Religiologica" 34(2001), s. 9-27.
  • Sprawa Maksyma Sandowycza jako przykład politycznej misji rosyjskiego prawosławia w monarchii austro-węgierskiej (The Case of Maksym Sandowycz as an Example of a Political Mission of the Russian Orthodox Church in the Austro-Hungarian Empire), „Pantheon" 2 (2007), Pardubice 2008 (wydanie internetowe: http://dspace.upce.cz/handle/10195/35283).
  • Faraon – boski protektor Egiptu i jego niebiańscy patroni, „Sacrum et profanum III", Sewastopol-Kraków 2008.
  • Organiczne społeczeństwo starożytnego Egiptu jako odwzorowanie wszechświata i istoty boskiej, „Sacrum et profanum III", Sewastopol-Kraków 2009.

Redakcje naukowe

  • Religie Wschodu Starożytnego, „Nomos" 1999, nr 26/27.
  • Religioznawstwo wobec wyzwań współczesności, „Nomos" 2001, nr 34-36.

Hasła encyklopedyczne

  • Bogowie, demony, herosi. Leksykon, Z. Pasek (red.), Kraków 1996 (hasła: egipskie: Aker, Ammit,, Amon, Anat, Anedżti, Anubis, Anukis, Apis, Apop, Aton, Atum, Bastet, Bata, Benu, Bes, Chaemwese, Chenty-Imenti, Chepre, Cherej chebet, Chnum, Chonsu, Chroduanch, Chufu, Dżażaemanch, Dżedefhor, Dżedi, Echnaton, Enneada, faraon, Geb, Hapi, Harachte, Harendotes, Harmachis, Hamerti, Haroeris, Harpokrates, Harsafes, Harsiese, Hathor, Heh, Hekat, Hheka, Horus, Hu, Imhotep, Izyda, Jah, Maat, Mehusze, Menes, Meretseger, Meschenet, Min, Mnewis, Montu, Mut, Naunet, neczer, Neferti, Nefertum, Neftyda, Nebethet, Neith, Nektanebo, Neneferkaptah, Nitokris, Nunu, Nut, Ogdoada, Onuris, Ozyrys, Ptah, Ptahhotep, Ra, Sachmet, Sarapis, Satis, Selkis, Seszat, set, sfinks, Si-Usire, Sia, Sobek, Sokaris, Szu, Tefnut, Thot, Toeris, Wadzet, Weba-Oner, Wennofre, Wep-Wawet, Wsirmaatre; hasła węgierskie: Álmos, Árpád, Attyla, Bárlangnö, Bem Apa, bosorkány, Csába, grifmadar, három fehérló , Hollofeketeló, Isten, Janczi, Kalamona, lyki emberek, Maciej Korwin, Mirigy, Nagy Janos, Ördög, Sárkány, Szélbosorká, szépásszonyok, Taltosló, Tarka, tünderek, Tünderkiralynö, Turul, Varjúkiraly, Vassorrúbába, virágfeju emberek).
  • Leksykon miejsc świętych, Z. Pasek (red.), Kraków 1997 (hasła: Abydos , Amarna, Bubastis, Busiris, Dendera, Edfu, Heliopolis, Hermopolis , Memfis, Teby).
  • Encyklopedia popularna (1-tomowa), Wyd. J. Kluszczyński & S-ka, Kraków 1998 (hasła egipskie i ogólnoreligioznawcze)
  • Leksykon zaświatów, M. Sacha-Piekło (red.), Kraków 1999 (Wstęp: s. 20-22, 24-26, 32-38; hasła egipskie: Amentet, Amenti, Dat, Duat, Ju Dżet, Ju Neseru, Nu, Pet, Sekhet Dżehuti, Sekhet Hotep, Sekhet Jaru; hasła węgierskie: Égigeröfa, Kaszaföld, Óperenciàs Tenger, Peneszorszàg, Sàrkanyorszàg, Tünderi Körtefa, Tünderorszàg, Tündersziget, Tündervolgy; hasła ezoteryczne: Agarttha, Astral, Astralny Świat, Atlantyda, Hyberborea, Lemuria, Mu, Polaris, Sambala, Sambhala, Shambala, Shambhala, Shangri-La , Szangri-La, Śambala, Śambhala)
  • Encyklopedia popularna (8 tomowa), wyd. J. Kluszczyński i S-ka, Kraków 2002 (hasła ogólno religioznawcze: Aaron, Abydos, Aker, Amarna, Amon-Ra, Anat, anch, antypapież, Apop, Arcybiskupstwo, Babel, balsamowanie zwłok, Baltazar, Bata, Becket, Benu, bhakti, Bogdo Gegen, bracia czescy, Bławatska, Brahma, bramin, braminizm, Busiris, celibat, cenobita, Chaemwese, Chrystian, Chepre, Cherej-chebet, cystersi, Dalaj Lama, Dalbor, Dantyszek, Dominik św., droga środka, duchowieństwo, duch, dyspensa, dysydenci, Dżedi, Edfu, Eminencja, Enneada, Focjusz, Franciszek, Franciszkanie, Gansiniec, Geb, giaur, Gowind Sigh, guru, hadis, Harachte, Hapi, Herbrajczycy, henoteizm, heretycy, hertezja, hermetyzm, Herod, Hermopolis, Herodiada, heterodoksja, Hheka, inkwizycja, Jacek św., Jadwiga św. (królowa), Jadwiga Śląska św., Jakub (Izrael), Jakub Świnka, Jan Kanty św, Janisław, jasenizm, jawnogrzesznica, Jeremiasz, Jerzy św., atan, Jorda, Jozafat, Jozjasz, Jozue, Józef z Arymatei, Juda Machabeusz, judaizm, Judyta, kacerz, Kajfasz, Kakowski, Kalinowski Jozef św., Karaimi, Karnkowski, katakumby, Kietlicz, klątwa, Klemens z Ochrydy św., konsystorz, kontrreformacja, Koptowie, koptyjski język, koptyjski kościół, koptyjskie pismo, Kostka Stanisław św., Krasiński Adam, Księga Tego Co Jest w Zaświatach, Księga Bram, Księga Jaskiń, Księga Umarłych, Leon I Wielki św., Lewiatan, lewici, Loyola Ignacy św., Machabeusze, mag, magia, mane tekel fares, medium, Meisels Beer, Meretseger, Min, Mindszenty József, misje, misjonarz, misteria, mistycyzm, Miszna, mitra, Mitra, Mnewis, mnich, modlitwa, Mojżesz, moksza, Moloch, Moneta, monofizytyzm, monoteizm, Montu, Moong Sung Myun, Mordad, Morenz Siegfried, Mut, muezzin, mumifikacja, Mut, muzułmanie w Polsce, Neferti, Neftyda, Neith, Neneferkaptah, Nil, nekromancja, Nemrod, neofita, nestorianizm, Nunu, Nut, Oberon, Olaf II Haraldsen św., opat, orgia, Ozyrys, panegipcjanizm, panenteizm, Panteon, panteon, papież, Parsów religia, patriarcha, patriarchat, Paweł z Tarsu św., Pieśń nad Pieśniami, Piłat z Pontu, pogaństwo, Pojmandres, potop, prałat, predestynacja, prezbiter, prozelita, Ptahhotep, Re, reinkarnacja, ren, Sakhmet, Samson i Dalila, Sanhedryn, Saoszjant, Sara, Savonarola Girolamo, Sąd Ostateczny, schizma, Septuaginta, serafin, Serapis, Seth, siakti, Siankara, Sikhowie, Siwa, Sobek, Sodoma i Gomora, Sołtyk Kajetan, Stanisław ze Szczepanowa św., Stary testament, Stefan I Święty, Steiner Rudolf, strzygi, sukub, Swantewit, Swarożyc, Szczepan św., Szembek, Szymon Mag, Sárkany, Szélboszorka, Szu, Talmud, Tefnut, Teksty Piramid, teksty Sarkofagów, teizm, teokracja, teozofia, Thot, Toeris, Tomicki, Trimurti, Trismegistos, Trzej Królowie, Tünderasszony, Tüngen Mikołaj, Turul, Uchański Jakub, Unger, unici, Wacław św., Wadżet, warna, Weba-Oner, Weronika św., Wiedza Tajemna, Wincenty Kadłubek, Wincenty Kot, Wit św., Wojciech św., wróżbita, Zachariasz, Zmartwychwstanie).
  • Religia. Encyklopedia PWN, T. Gadacz, B. Milerski (red.) t. 1-9, Warszawa 2001-2003 (hasła: Bóg, Bóg- Człowiek, Bóg – duch, Bóg – Heros, Bóg – król, Bóg Najwyższy, Bóg Stwórca , Bóg-Syn, bóstwo, bóstwa anikoniczne, bóstwa antropomorficzne, bóstwa funkcyjne, bóstwa klimatyczne, bóstwa profesjonalne, bóstwa śmierci (infernalne), bóstwa uraniczme, bożek (bałwan), bóstwa wiatru, bóstwa zoomorficzne (zoomorficzne), botanika religijna, broda, bocian, brama, broń, brzuch, chorągiew, ciało w buddyzmie, czaszka, drzewo, drabina, duchy, dusza, dziewica, filologia religioznawcza, formalizm religijny, góry, gwiazda, idolatria, Isten, jajo, jaszczurka, język (symbol), kalectwo, karły, klątwa (anathema), kogut, kometa, kot, kotwica, kowal, kozioł, krew, krokodyl, królik, księga, kwiaty, lotos, los świata, lilia, lipa, lis, litery, łabędź , ład kosmiczny, oko, osiem, patriarchat, piec, pies, piątek, piorun, potop, prapagórek, Przedchrześcijańskie wierzenia Węgrów , ptaki, rok, róża, rzeka, Sárkány, serce, sfinks, skorpion, słońce, smok, sokół, sól, syreny, tünderek, Wilk, wilkołak, żaba).
  • Encyklopedia Powszechna PWN (1-tomowa), Warszawa 2001.
  • Encyklopedia Katolicka; Lublin 2011 (hasła: Ozyrys, Piramida, Polidemonizm, Potop, Ptah).
  • Powszechna encyklopedia filozofii, Lublin 2002, t 3: G-N (hasło: egipska filozofia, s. 22-27).

Najważniejsze osiągnięcia

  • Kierownik grantu KBN Nr 1H01A00316: „Religioznawstwo wobec wyzwań współczesności"
  • Współorganizator Konferencji IAHR w Krakowie, maj 2000 r. (wspólnie z prof. H. Grzymała-Moszczyńską).
  • Nawiązanie współpracy naukowej z: Katolickim Uniwersytetem Lubelskim, Katedrą Filologii Węgierskiej UJ, Konsulatem Republiki Węgierskiej w Krakowie, Uniwersytetem w Pardubicach (Republika Czeska), Instytutem Religioznawstwa Ukraińskiej Akademii Nauk w Kijowie, Uniwersytetem Technicznym w Tarnopolu, Uniwersytetem Technicznym w Sewastopolu, Chersonezkim Rezerwatem Archeologicznym na Chersonezie (Sewastopol).