Zapraszamy do studiowania na IRUJ

Instytut Religioznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego jest miejscem wyjątkowym. Jesteśmy jedynym ośrodkiem w Polsce, w którym można podjąć krytyczne, interdyscyplinarne studia nad religią – religioznawstwo połączone z porównawczymi studiami nad kulturą.

Religioznawstwo jest dyscypliną naukową, która narodziła się w wyniku uniezależnienia badań nad religią od konfesyjnej teologii. Nie jest katechezą ani teologią. Dla religioznawcy religia nie jest wyznaniem wiary, lecz wyzwaniem intelektualnym – fenomenem, który należy zrozumieć i wyjaśnić. Podstawowe pytania, wokół których został zbudowany nasz program studiów, skupiają się na fundamentalnych zagadnieniach nauk humanistycznych, społecznych i przyrodniczych: czym jest religia? dlaczego znajdujemy ją we wszystkich kulturach ludzkich? co sprawia, że ludzie wierzą w istnienie istot nadprzyrodzonych? jaką rolę odgrywają wspólnie odprawiane rytuały? jaki wpływ wywierają religie na inne dziedziny życia ludzkiego: społeczeństwo, politykę, kulturę, gospodarkę? jaką rolę odgrywa religia w ewolucji człowieka?

Religia jest jednym z najważniejszych i najbardziej złożonych elementów ludzkiego doświadczenia, badając ją wnikamy w świat ludzkich kultur. W czasie studiów poznajemy różne religie w ich kontekstach kulturowych. Porównujemy mity, rytuały, instytucje m.in. chrześcijaństwa, islamu, buddyzmu, hinduizmu i religii tradycyjnych. Analizujemy teksty i obrazy dążąc do głębokiego zrozumienia ich treści. Mamy możliwość poznawania języków wielkich tradycji religijnych w przeszłości i współczesności. Doskonalimy umiejętność jasnego, logicznego myślenia i prowadzenia racjonalnej dyskusji. Piszemy prace, w których przedstawiamy wyniki własnych poszukiwań. Zastanawiamy się również nad możliwością wyjaśnienia doświadczenia religijnego przy użyciu metod psychologicznych, neurobiologii lub badań kognitywnych. Jednym słowem, kształcimy umiejętność krytycznego myślenia i jasnego argumentowania.

Umiejętności wykształcone podczas studiów religioznawczych są cenione przez pracodawców w Polsce i na świecie. Nasi absolwenci pracują w instytucjach kultury, w reklamie, w bankach, w szkołach, w prasie, telewizji i portalach internetowych. Jesteśmy najstarszym i najbardziej prestiżowym Uniwersytetem w Polsce. Tylko u nas można studiować religioznawstwo i porównawcze studia nad kulturą na wszystkich stopniach studiów od licencjatu po doktorat, pod opieką najbardziej kompetentnych i życzliwych nauczycieli akademickich.

dr hab. Lech Trzcionkowski

Kontakt

e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Zakład Historii Religii, Collegium Broscianum (ul. Grodzka 52), pokój 6

tel.: 507 300 758

e.mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Zainteresowania

  • religia starożytnej Grecji (orfizm, antropologia ofiary, kalendarze obrzędowe, kult Dionizosa)
  • taniec obrzędowy i dramat ateński (konteksty kulturowe poezji lirycznej, tragedia i rytuał),
  • mitologia i pisma mitograficzne (Apollodoros z Aten, pseudo-Apollodoros); antropologii mitu
  • recepcja Antyku

Publikacje

Monografie:

  • Bios – Thanatos – Bios. Semiofory orfickie z Olbii i kultura polis, Warszawa 2013.
  • Antropologia antyku greckiego, oprac. Włodzimierz Lengauer, Lech Trzcionkowski, red. W. Lengauer, P. Majewski, L. Trzcionkowski, Warszawa 2011.

Przekłady tekstów źródłowych:

  • Plutarch, Lukullus, przekład, wstęp i komentarz [w:] Plutarch, Żywoty równoległe. Kimon, przekład i komentarz Aleksander Wolicki, Lukullus, przekład, wstęp i komentarz L. Trzcionkowski, Warszawa 2012, s. 79 – 171
  • Plutarch, Katon Starszy, przekład, wstęp i komentarz [w:] Plutarch, Żywoty równoległe, t. 3, Arystydes, Katon Starszy i ich porównanie, przełożyli, wstępami do żywotów, przypisami i komentarzem opatrzyli L. Trzcionkowski, A. Wolicki, Warszawa 2008, s. 87 – 155
  • Plutarch, Solon, przekład i komentarz Lech Trzcionkowski [w:] Plutarch, Żywoty równoległe. t. 2. Solon, Publikola, Temistokles, Kamillus, przekład K. Korus, komentarz Lech Trzcionkowski, Warszawa 2005, s. 31 – 101 oraz wstępy do żywotów Publikoli (s. 114-118) i Kamillusa (s. 242-246); komentarze do żywotów Publikoli i Kamillusa
  • Plutarch, Żywoty równoległe, t. 1. Tezeusz, Romulus, Likurg, Numa, wstęp i przekład K. Korus, komentarz i przypisy L. Trzcionkowski, K. Korus, Warszawa 2005

Artykuły w czasopismach recenzowanych oraz rozdziały w monografiach:

  • Collecting the Dismembered Poet. The Interplay between the Whole and Fragments in the Reconstruction of Orphism [w:] Fragments, Holes, and Wholes: Reconstructing the Ancient World in Theory and Practice, ed. J. Kwapisz, T. Derda, Warsaw 2016 (przyjęty do druku)
  • Z archeologii symbolu: „symbola" Orfików, „Pamiętnik Literacki" 106, 2015, z. 4, s. 113-131
  • Prophetic Voice of Orpheus [w:] Mantic Perspectives: Oracles, Prophecy and Performance, ed. K. Bielawski, Gardzienice-Warszawa 2015, s. 143-168
  • Proroczy głos Orfeusza [w:] Perspektywy mantyczne. Wyrocznie, proroctwa i performatyka, red. K. Bielawski, Gardzienice-Warszawa 2015, s. 145-170
  • Fragment w historii kultury. Zbiory fragmentów autorów antycznych jako semiofory [w:] Znakowe wartości kultury, red. Z. Kloch, Ł. Grützmacher, M. Kaźmierczak, Warszawa 2014 s. 219-230
  • Kilka uwag na temat kryzysu humanistyki, „Kronos" 2013, z. 4, s. 203-213
  • Złote tabliczki orfickie. Nowe teksty, nowe interpretacje [w:] Orfizm i jego recepcja w literturze, sztuce i filozofii, red. K. Kołakowska, Kraków – Lublin 2011, s. 7 – 23.
  • Orfeusz na orchestrze teatru ateńskiego. Kilka uwag o Bassaridach Ajschylosa [w:] Starożytny dramat. Teoria. Praktyka. Recepcja. Księga pamiątkowa ku czci Profesorów Roberta R.. Chodkowskiego i Henryka Podbielskiego, red. K. Narecki, Lublin 2011, s. 57 – 68
  • Antropologia i antyk [w:] Antropologia antyku greckiego, oprac. W. Lengauer, L. Trzcionkowski, red. W. Lengauer, P. Majewski, L. Trzcionkowski, Warszawa 2011, s. 15 – 35
  • Polis: społeczeństwo i polityka. Wstęp. Bibliografia [w:] Antropologia antyku greckiego, oprac. W. Lengauer, L. Trzcionkowski, red. W. Lengauer, P. Majewski, L. Trzcionkowski, Warszawa 2011, s. 85 – 88;
  • Antropologia Wychowania. Wstęp. Bibliografia [w:] Antropologia antyku greckiego, oprac. Włodzimierz Lengauer, Lech Trzcionkowski, red. W. Lengauer, P. Majewski, L. Trzcionkowski,Warszawa 2011, s. 605 – 606;
  • Rytuał ofiary krwawej w religii starożytnej Grecji. Kilka uwag metodologicznych [w:] Rytuały w wybranych religiach i wyznaniach od starożytności do współczesności, red. J. Drabina, Kraków 2010, s. 11 – 27 („Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego MCCCX. Studia Religiologica. Zeszyt 42")
  • Dwugłos w sprawie najnowszego podręcznika do historii starożytnej (A. Ziółkowski, Historia powszechna. Starożytność, Warszawa 2009), „Przegląd Historyczny", (2010), s. 464 – 481
  • Skandal mitu [w:] Mit. Symbol. Mimesis. Studia z dziejów teorii i historii sztuki dedykowane Profesor Elżbiecie Wolickiej-Wolszleger, red. J. Jaźwierski i inni, Lublin 2009, s. 69 – 81
  • Wespazjan na górze Karmel (Tacyt, Hist. 2,78; Swetoniusz, Vesp. 5) [w:] Starożytna Palestyna – między Wschodem a Zachodem, red. M. Münnich, Ł. Niesiołowski-Spanò, Lublin 2008, s. 195 – 207.
  • Posłowie [w:] L. Winniczuk, Starożytni Grecy i Rzymianie w życiu prywatnym i państwowym, Warszawa 2006, s. 600 – 606.
  • U źródeł teorii ofiary [w:] H. Hubert, M. Mauss, Esej o naturze i funkcji ofiary, tłum. L. Trzcionkowski, Kraków 2005, s. VII – XVII.
  • Biografia starożytna – starożytność biografii [w:] Biografia, historiografia. Dawniej i dziś. Biografia nowoczesna – nowoczesność biografii, pod. red. R. Kasperowicza, E. Wolickiej, Lublin 2005, s. 11 – 28.
  • To hieron. Funkcje miejsce świętych w religii starożytnej Grecji [w:] Miejsca święte w epoce późnego antyku, red. B. Iwaszkiewicz –Wronikowska, D. Próchniak, Lublin 2005, s. 21 – 34 (Sympozja kazimierskie poświęcone kulturze świata późnego Antyku i wczesnego chrześcijaństwa, t. 5).
  • Historyczne aspekty eposu homerowego [w:] Literatura Grecji starożytnej, pod red. H. Podbielskiego, t. 1, Lublin 2004, s. 41 – 61
  • Religioznawcy i historycy. Kilka uwag na marginesie książki Kazimierza Banka „Mistycy i bezbożnicy", „Przegląd Historyczny" (2004), z. 4, s. 1 – 15
  • Misteria Demeter na terenie Attyki (Obrzędy Lykomidów we Flyi pomiędzy inicjacją a misterium) [w:] Misteria, inicjacje, red. D. Kosiński, Kraków 2001, s. 139 – 155
  • Misteria Demeter na terenie Attyki (Obrzędy Lykomidów we Flyi pomiędzy inicjacją a misterium), „Konteksty. Antropologia kultury. Etnografia. Sztuka" 55 (2001), s. 84 – 93.
  • Plutarcha Vita Solonis 8, 4-6 i Tesmoforia ateńskie, „Roczniki Humanistyczne" 48 (2000), z. 3, s. 33 – 65
  • Edward Zwolski (9 II 1932 – 19 IX 1997), „Zeszyty Naukowe KUL" 42 (1999) nr 1 – 2, s. 234 – 244
  • Krios dla Hermesa w kalendarzu obrzędowym demu Erchia (cz. 2), „Roczniki Humanistyczne" (1999), z. 3, s. 59 – 76
  • Pax Romana [w:] Christianitas et cultura Europae. Księga jubileuszowa Profesora Jerzego Kłoczowskiego, część 1, red. H. Gapski, Lublin 1998, s. 23 – 29
  • Chrześcijaństwo późnej starożytności na terenach przyszłej Europy Środkowo-Wschodniej. Kronika, „Kwartalnik Historyczny" 104 (1997), s. 161 – 163.
  • Krios dla Hermesa w kalendarzu obrzędowym demu Erchia (cz. 1), „Roczniki Humanistyczne" (1995), z. 3, s. 25 – 39
  • Wojna i religia w Anabazie Ksenofonta, „Roczniki Humanistyczne" 41 (1993), z. 3, s. 69 – 81.

Recenzje

  • Brakujący tom Pomiana, „Tygodnik Powszechny" 2015, nr 3, 58-60 (rec. K. Pomian, Porządek czasu, Gdańsk 2014)
  • Rec. B. Bravo, M. Węcowski, E. Wipszycka, A. Wolicki, Historia starożytnych Greków, t. 2 Okres klasyczny, Warszawa 2009, „Przegląd Historyczny", (2010), z. 2
  • Historia starożytna znad pewnej sadzawki (rec. A. Ziółkowski, Historia powszechna. Starożytność, Warszawa 2009), „Mówią Wieki", sierpień 2010
  • Pytania o „rzeczy pierwsze", „Tygodnik Powszechny" 2003 nr 17, s. 29 (rec. Wiesław Juszczak, Realność bogów, Kraków 2003)
  • Pierwotna jedność Indoeuropejczyków, „Mówią Wieki", sierpień 2002, s. 56 – 57 (rec. A. Kempiński, Słownik mitologii ludów indoeuropejskich),
  • Kolekcja chrząszczy, „Tygodnik Powszechny" nr 37, 16 września 2001
  • Vade-Mecum, „Mówią Wieki", luty 2000 (rec. J. Boardman, Sztuka grecka
  • Cywilizacja starożytna : podręcznik dla szkół średnich / Ewa Wipszycka .-Warszawa 1998, „Nowe Książki" (1999) nr 3, s. 8 – 9
  • Tylko mitu żal ..., „Mówią Wieki", maj 1999 (rec.: J.-P. Vernant, Mit i religia w starożytnej Grecji, tłum. K. Środa, Warszawa 1998)

Artykuły popularno-naukowe i głosy w dyskusjach

  • Zanim narodził się uniwersytet [w:] Uniwersytety. 700 lat sporów. „Polityka. Niezbędnik Inteligenta", wydanie specjalne 4/2014, s. 6 – 10
  • Cezar PR, „Polityka", sierpień 2014, nr 34, s. 54 – 55
  • Ministerstwo wspiera śmierć nauki, „Gazeta Wyborcza", 15 listopada 2013
  • [https://www.academia.edu/5196159/Ministerstwo_wspiera_smierc_humanistyki]
  • Alfabet i język [w:] 2500 Maraton. Grecja i Grecy epoki klasycznej, czyli korzenie Europy. „Polityka. Pomocnik historyczny", wydanie specjalne 10/2010), s. 13
  • Potęga mitu [w:] 2500 Maraton. Grecja i Grecy epoki klasycznej, czyli korzenie Europy. „Polityka. Pomocnik historyczny", wydanie specjalne 10/2010, s. 51 – 54
  • Ofiara i wróżba [w:] 2500 Maraton. Grecja i Grecy epoki klasycznej, czyli korzenie Europy. „Polityka. Pomocnik historyczny", wydanie specjalne 10/2010, s. 56 – 59
  • Bogowie pod Maratonem [w:] 2500 Maraton. Grecja i Grecy epoki klasycznej, czyli korzenie Europy. „Polityka. Pomocnik historyczny", wydanie specjalne 10/2010, s. 117
  • Herosi – antyczne wzorce bohaterstwa, „Cywilizacja" 35, 2010, s. 41-47
  • Pod przymusem Erosa, czyli magia miłosna starożytnych Greków, „Mówią Wieki" luty 2001, s. 6 – 11
  • Tytus Andronikus, czyli historia niebyła, „Świat filmu", 2001, nr 1
  • Festiwal "Misteria, Inicjacje" : dyskusja panelowa. Komentarz do niektórych wypowiedzi po "Misteriach, Inicjacjach" [uzup. ] / Richard Schechner, Włodzimierz Staniewski, Włodzimierz Lengauer, Lech Trzcionkowski, Ireneusz Guszpit, Tomasz Kubikowski, Czesław Robotycki, Zbigniew Taranienko, Jerzy Danielewicz, Wiesław Juszczak, Krystyna Bartol, Jacek Dobrowolski ; oprac. Dariusz Kosiński / Agata Zyglewska, „Konteksty" (2001) 1/4 s. 142-159, 240-241.
  • Taniec z tradycją jak z wazą François rozmowa o Gardzienicach i "Metamorfozach" / Włodzimierz Staniewski, Zbigniew Benedyktowicz, Jerzy Danielewicz, Włodzimierz Lengauer, Anna Wyka, Czesław Robotycki, Zbigniew Taranienko, Ireneusz Guszpit, Krystyna Bartol, Dariusz Kosiński, Tomasz Kubikowski, Jacek Dobrowolski, Lech Trzcionkowski, „Konteksty" (2001), s. 194 – 239
  • Rozmowa o książce "Rzeczywiste obecności" Georges'a Steinera, uczestnicy dyskusji: Zbigniew Benedyktowicz, Dariusz Czaja, Michał Bristiger, Zygmunt Kubiak, Paweł Kłoczowski, Wiesław Juszczak, Jacek Sempoliński, Lech Trzcionkowski, Piotr Kłoczowski, Marcin Gmys, Sławomir Sikora, „Konteksty" (1999) nr 4
  • „Leviticus" po grecku. Kalendarz obrzędowy demu Erchia, „Mówią wieki" listopad (1998), s. 5 – 10.

Podręczniki szkolne:

  • L. Trzcionkowski, L. Wojciechowski, Atlas historyczny dla klasy V – VI, Warszawa 1996, s. 1 – 15
  • L.Trzcionkowski, L. Wojciechowski, J. Drob, T. Pamfil, J. Chachaj, Atlas historyczny. Gimnazjum, Warszawa 1999
  • L. Trzcionkowski, L. Wojciechowski, Historia. Starożytność i średniowiecz. Podręcznik dla I klasy Gimnazjum, Warszawa 2000
  • L. Trzcionkowski, Historia starożytna. Podręcznik do Liceum, Kielce 2002, ss. 195
  • L. Trzcionkowski, L. Wojciechowski, Historia. Starożytność i średniowiecze. Podręcznik dla I klasy gimnazjum, Warszawa 2006, s. 1 – 50.
  • L. Trzcionkowski, L. Wojciechowski, Historia starożytna. Podręcznik do gimnazjum, wydanie uzupełnione i poprawione, Warszawa 2012

Tłumaczenia monografii i artykułów naukowych:

  • Henk S. Versnel, Dwie pieczenie przy jednym ogniu: mit i rytuał, stare i nowe [w:] Antropologia antyku greckiego. Zagadnienia i wybór tekstów, oprac. W. Lengauer, L. Trzcionkowski, Warszawa 2011, s. 206 – 236
  • Geoffrey S. Kirk, Pewne metodologiczne problemy badań nad ofiarą grecką [w:] Antropologia antyku greckiego. Zagadnienia i wybór tekstów, oprac. W. Lengauer, L. Trzcionkowski,Warszawa 2011, s. 267 – 282
  • Walter Burkert, Orfizm i misteria bachiczne: nowe źródła i stare problemy interpretacyjne [w:] Antropologia antyku greckiego. Zagadnienia i wybór tekstów, oprac. W. Lengauer, L. Trzcionkowski, Warszawa 2011, s. 312 – 320
  • Fritz Graf, Inicjacja. Pojęcie z burzliwą przeszłością [w:] Antropologia antyku greckiego. Zagadnienia i wybór tekstów, oprac. W. Lengauer, L. Trzcionkowski, Warszawa 2011, s. 691 – 706.
  • P.J. Rhodes, Historia świata greckiego w okresie klasycznym, tłum. L. Trzcionkowski, Kraków 2009, ss. 474
  • W. Burkert, Stwarzanie świętości. Ślady biologii w religiach starożytnych, Kraków 2006, ss. 264
  • H. Hubert, M. Mauss, Esej o naturze i funkcji ofiary, tłum. L. Trzcionkowski, Kraków 2005, ss. 123
  • P. Vidal-Naquet, Czarny łowca. Formy myśli i formy życia społecznego w świecie greckim, Warszawa 2003 (rozdz. 1.3, Dodatek, 3.5, 4.2, 4.3, 4.4)

Najważniejsze osiągnięcia

Otrzymane nagrody i wyróżnienia

  • Nagroda zespołowa Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, 2004, za publikację Literatura Grecji starożytnej, pod red. H. Podbielskiego, t. 1-2, Lublin 2004

Projekty badawcze

  • 2012 – 2014 - Grant zespołowy (NPRH): Kultura i znaki: tożsamość i zmiana, kierownik: prof. Zbigniew Kloch (Instytut „Artes Liberales", IBL PAN)
  • 2013 – 2015 - Grant (NCN, Opus): Przedmioty w tańcu greckim (Objects in Modern Greek Folk Dance), kierownik Przemysław Kordos (Wydział Artes Liberales UW)
  • 2014 – 2017 - Grant (NCN, Opus): Ofiara krwawa w Grecji starożytnej w świetle danych filologicznych, kierownik: dr hab. Krzysztof Bielawski (Wydział Filologiczny, UJ)