 Działalność naukowa Kursy Studia stacjonarne Studia niestacjonarne Studia doktoranckie Regulamin studiów Rekrutacja Linki Archiwum Strona Główna |
|
31-044 Kraków tel. (0-12) 663-17-78 fax (0-12) 663-17-46 relig@ iphils.uj.edu.pl |
|
|
|
(w przygotowaniu) |
BADANIA NAD NOWYMI RUCHAMI
I MNIEJSZOŚCIAMI RELIGIJNYMI W POLSCE
Dada - Hindus prowadzący ośrodek ruchu Ananda Marga (wspólnota ekologiczno-hinduistyczna) w Głębocku w Sudetach wraz z prowadzącym Pracownię Zbigniewem Paskiem Prowadzący:
dr hab. Zbigniew Pasek
Zespół:
mgr Agnieszka Dyczewska
Anna Adamska
Michalina Biel
Łukasz Boroński
Łucja Cieślar
Aneta Gruszczyk
Małgorzata Piwowarczyk
Zuzanna Szczerbanowska
Nowe ruchy religijne (NRR) – według Encyklopedii Religii PWN brzmi następująco „ruchy religijne o względnie krótkim czasie istnienia, niskim stopniu instytucjonalizacji oraz cechujące się innowacjami w stosunku do tradycyjnych form życia religijnego”. Większość z nich powstała po II wojnie światowej, jednak niektóre sięgają korzeniami nawet XIX w. Cechuje je wielka różnorodność zarówno w pod względem wyznawanej doktryny, jak też strony kultowej i organizacyjnej.
Ich pojawieniu się w Polsce po roku towarzyszyły liczne kontrowersje i spory. Niesłusznie kojarzone są z sektami, które to określenie jest mocno pejoratywne i krzywdzące dla większości nowych wspólnot religijnych. Do najbardziej znanych nowych ruchów religijnych należą m.in.: Międzynarodowe Towarzystwo Świadomości Kryszny, Kościół Scjentologiczny, Kościół Zjednoczeniowy, raelianie oraz wiele innych.
Naukowym opracowaniem tych ruchów zajmuje się wiele środowisk akademickich prowadzących badania z różnych perspektyw: socjologicznej, psychologicznej, historycznej, antropologicznej i religioznawczej.
Ołtarz w świątyni Międzynarodowego Towarzystwa Świadomości Kryszny w Czarnkowie w Sudetach
W 1995 roku decyzją Senatu UJ powstała Pracownia Dokumentacji Wyznań Religijnych w Polsce Współczesnej (PDW). Celem jej działalności jest gromadzenie danych o ruchach religijnych i parareligijnych działających w Polsce. Pracownia miała opisywać nowe wspólnoty religijne, których liczba rosła lawinowo po 1989 roku, a także śledzić przemiany w zakresie duchowości alternatywnej. Pracownia jest jedyną tego rodzaju niekonfesyjną instytucją w Polsce.
W ramach swojej działalności Pracownia tworzy bazę danych wszystkich działających w Polsce grup religijnych. Każdej z nich poświęcony jest możliwie wyczerpujący opis religioznawczy.
Opis zawiera:
- historię danego ugrupowania (na świecie – syntetycznie, w Polsce - szczegółowo),
- doktrynę religijną („oficjalne” wyznanie wiary),
- opis kultu religijnego (nabożeństw i innych praktyk religijnych),
- zarejestrowany statut (w wypadku kościołów i związków wyznaniowych wpisanych na listę w Departamencie Wyznań MSWiA),
- wybraną ikonografię (emblemat, zdjęcia sal nabożeństw czy modlitw),
- bibliografię podmiotową i przedmiotową,
- wyniki psychologicznych, socjologicznych czy historycznych badań nad religijnością członków grupy.
Cmentarz buddyjski ośrodka Zen Rinzai w Szklarskiej Porębie W archiwum Pracowni znajdują się kasety video, płyty CD i liczne zdjęcia pochodzące z wyjazdów studentów religioznawstwa, jak również uzyskane od samych grup religijnych. Są one wykorzystywane w bieżącej działalności dydaktycznej Instytutu Religioznawstwa. Pracownia stara się nawiązywać i utrzymywać stały kontakt z poszczególnymi grupami religijnymi. Dzięki organizowanym spotkaniom oraz wyjazdom naukowym do odległych, rozproszonych po całej Polsce siedzib tych grup, gromadzone informacje są ciągle aktualizowane.
Kierujący Pracownią dr hab. Zbigniew Pasek jest autorem ekspertyz pisanych na zamówienie m.in. sądów i MSWiA, często omawia w mediach bieżące wydarzenia związane z życiem religijnym mniejszości wyznaniowych w Polsce. Pracownią i gromadzonymi przez nią zbiorami zainteresowane są także ośrodki naukowe na Zachodzie (Niemcy i Anglia), kóre prowadzą podobną działalność. Działalność Pracowni przypomina pracę INFORM, centrum prowadzonego w Londynie przez prof. Eileen Barker (London School of Economic).
W "Świątyni Bez Bram" ośrodka Zen Rinzai. Mistrz na prośbę ucznia (tu - Dominika, V rok religioznawstwa) uderza go płaskim kijem w mięśnie grzbietu, co "orzeźwia umysł" podczas prowadzonej medytacji.
Wybrane publikacje związane z działalnością PDW (publikacje Zbigniewa Paska):
- Ruch zielonoświątkowy. Próba monografii, Kraków 1992.
- Związek Stanowczych Chrześcijan. Studium historii idei religijnych, Kraków 1993.
- Wyznania wiary protestantyzmu. Wybór tekstów (skrypt UJ), Kraków 1995,1999.
- Pstrokate piękno. Szkice z historii duchowości chrześcijańskiej, Kraków 1999.
- Topika zbawienia w polskich kancjonałach ewangelikalnego protestantyzmu, Kraków 2005.
- Nowe zjawiska religijne, pod red. Z. Paska, w: „Nomos. Kwartalnik Religioznawczy”, nr 30/31, Kraków 2000.
- Doskonałość – zbawienie – rodzina. Studia o protestantyzmie, pod red. Z. Paska, Kraków 2005.
- Ezoteryzm, okultyzm, satanizm w Polsce, pod red. Z. Paska, Kraków 2005.
- Mniejszości religijne w Polsce 1945-1991 (zarys statystyczny), Kraków 1994.
Wszystkie zamieszczone zdjęcia pochodzą z wyjazdu naukowego organizowanego przez Pracownię Dokumentacji Wyznań Religijnych w maju 2006 roku.